INFORMACJA ZUS- Nie tylko mama. Tata też ma prawo do płatnego urlopu po narodzinach dziecka
Bydgoszcz, 22 czerwca 2026 r.
Informacja prasowa
Nie tylko mama. Tata też ma prawo do płatnego urlopu po narodzinach dziecka
ZUS przypomina, że po narodzinach dziecka z płatnego urlopu może skorzystać nie tylko mama.
Takie uprawnienia przysługują również ojcu dziecka. Może on skorzystać nie tylko
z najpopularniejszego urlopu ojcowskiego, ale także z urlopu rodzicielskiego, a w określonych sytuacjach nawet z części urlopu macierzyńskiego.
Ojcowie objęci ubezpieczeniem chorobowym, m.in. z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia czy prowadzenia działalności gospodarczej, mają prawo do dwutygodniowego urlopu ojcowskiego
i chętnie korzystają z tego uprawnienia. Od stycznia do końca kwietnia 2026 roku ZUS wypłacił w całym kraju 42,8 tys. zasiłków za okres urlopu ojcowskiego. W całym 2025 roku liczba wypłaconych zasiłków wyniosła 137,1 tys., natomiast w 2024 roku – 162,3 tys. W województwie kujawsko-pomorskim
w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku wypłacono 2 tys. zasiłków macierzyńskich za okres urlopu ojcowskiego. W całym 2025 roku było ich ponad 6,5 tys., a w 2024 roku – 7,6 tys. – informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Z urlopu ojcowskiego mogą korzystać wyłącznie ojcowie. Przysługuje on zarówno po urodzeniu dziecka, jak i w przypadku jego przysposobienia. Urlop trwa dwa tygodnie i może zostać wykorzystany jednorazowo lub w dwóch częściach, z których żadna nie może być krótsza niż tydzień. Części urlopu nie muszą przypadać bezpośrednio po sobie.
Ojciec ma prawo skorzystać z urlopu ojcowskiego do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia.
W przypadku przysposobienia dziecka urlop można wykorzystać w ciągu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o adopcji, nie później jednak niż do ukończenia przez dziecko
14. roku życia.
Urlop macierzyński także dla taty
W przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego przysługuje przez 20 tygodni. W przypadku narodzin lub przyjęcia na wychowanie bliźniąt okres ten wynosi 31 tygodni, trojaczków – 33 tygodnie, czworaczków – 35 tygodni, a pięciorga i większej liczby dzieci – 37 tygodni.
Pierwsze 14 tygodni urlopu macierzyńskiego jest zarezerwowane wyłącznie dla matki. Ojciec dziecka może przejąć opiekę nad noworodkiem w tym czasie jedynie w szczególnych sytuacjach, np. w razie śmierci matki lub porzucenia przez nią dziecka. Po wykorzystaniu przez matkę co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego może ona zrezygnować z jego pozostałej części i wrócić do pracy. Wówczas niewykorzystaną część urlopu może przejąć ubezpieczony ojciec dziecka.
Ojcowie pobierają także zasiłek macierzyński
W całym kraju w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku ZUS wypłacił zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego 1,7 tys. ojców. W całym 2025 roku świadczenie to otrzymało 5,1 tys. ojców,
a w 2024 roku – 6,3 tys. W województwie kujawsko-pomorskim od stycznia do kwietnia 2026 roku zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego wypłacono 90 ojcom. W całym 2025 roku było ich 245, natomiast w 2024 roku – 300.
Coraz więcej ojców korzysta z urlopu rodzicielskiego
Choć nadal to najczęściej mamy sprawują opiekę nad dziećmi, coraz więcej ojców decyduje się na skorzystanie z urlopu rodzicielskiego. To m.in. efekt zmian wprowadzonych w związku z dyrektywą work-life balance, które zachęcają ojców do większego zaangażowania w opiekę nad dziećmi.
Od stycznia do końca kwietnia 2026 roku ZUS wypłacił ojcom 23,7 tys. zasiłków za okres urlopu rodzicielskiego. W całym 2025 roku było ich 56,9 tys., natomiast w 2024 roku – 41,9 tys.
Także w województwie kujawsko-pomorskim przybywa ojców korzystających z urlopu rodzicielskiego. W 2024 roku zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego pobierało 1,6 tys. ojców, w 2025 roku już niemal 2,1 tys., a tylko w pierwszych czterech miesiącach 2026 roku – 905 ojców.
Urlop rodzicielski nawet do 43 tygodni
W przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka urlop rodzicielski wynosi
41 tygodni, a w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka – 43 tygodnie. W ramach urlopu rodzicielskiego matka może wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie,
a w przypadku porodu mnogiego 34 tygodnie. Pozostałe 9 tygodni jest zarezerwowane wyłącznie dla drugiego rodzica. Oznacza to, że matka nie może przejąć tej części urlopu, jeśli ojciec z niej nie skorzysta.
Urlop rodzicielski można wykorzystać jednorazowo lub podzielić maksymalnie na pięć części. Ostatnia część urlopu może przypadać najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy
6. rok życia. W przypadku dziecka przyjętego na wychowanie termin ten upływa odpowiednio po ukończeniu przez dziecko 7., 10. lub 14. roku życia.
W niektórych sytuacjach urlop rodzicielski może zostać wydłużony, co oznacza także dłuższy okres pobierania zasiłku macierzyńskiego. Rodzice dzieci posiadających zaświadczenie „Za życiem” mają prawo do dłuższego urlopu rodzicielskiego. Wynosi on:
65 tygodni – w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie jednego dziecka,
67 tygodni – w przypadku urodzenia lub przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka,
62 tygodnie – w przypadku przyjęcia na wychowanie starszego dziecka.
Ile wynosi zasiłek?
Wysokość zasiłku macierzyńskiego zależy od rodzaju urlopu oraz terminu złożenia wniosku. Za okres urlopu ojcowskiego oraz urlopu macierzyńskiego przysługuje zasiłek w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru. Za okres urlopu rodzicielskiego wynosi on co do zasady 70 proc. podstawy wymiaru. Rodzice mogą również otrzymywać zasiłek w wysokości 81,5 proc. podstawy wymiaru przez cały okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, jeśli odpowiedni wniosek zostanie złożony w ciągu 21 dni od porodu. Warunkiem jest wykorzystanie co najmniej jednego dnia urlopu rodzicielskiego w pierwszym roku życia dziecka.
Za 9 tygodni urlopu rodzicielskiego zarezerwowanych wyłącznie dla drugiego rodzica zasiłek zawsze przysługuje w wysokości 70 proc. podstawy wymiaru.
Jeżeli rodzic nie wykorzysta ani jednego dnia urlopu rodzicielskiego objętego zasiłkiem w wysokości 81,5 proc. podstawy wymiaru w pierwszym roku życia dziecka, może wystąpić o jednorazowe wyrównanie zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego do 100 proc. podstawy wymiaru. W takim przypadku zasiłek za okres urlopu rodzicielskiego będzie wypłacany w wysokości 70 proc. podstawy wymiaru.
Krystyna Michałek
regionalna rzeczniczka prasowa ZUS
w województwie kujawsko-pomorskim
